|
Op deze pagina komt Ferry Gonggrijp, een ex-vlieger van de Grumman Tracker, aan het woord. Een uitleg over de cockpit-check en verder zijn ervaringen mbt de start en landing met een Grumman Tracker aan boord van het vliegkampschip Hr.Ms. Karel Doorman. Tot slot enkele anekdotes en foto’s van deze ex-vlieger. In 1965 maakte hij met de Tracker 155 de 7000ste deklanding aan boord van de Doorman. Gebruikelijk hierbij was de overhandiging van een grote taart.
|
Cockpit Check
Flaps - trims
Hatches
Harness
Brakes off
Cat grip
Head rest
|
|
Op deze wijze werd het bord getoond aan de vliegers.
De bij elke start getoonde checklist, zoals boven afgebeeld, had de navolgende betekenis
- FLAPS:
Kleppen aan de achterkant van de vleugels die door de vlieger worden ingesteld, hierdoor heeft het vliegtuig een kortere aanloop nodig om op te stijgen (meer lift bij lage snelheid).
- TRIMS:
Aan de richting-, hoogte- en rolroeren zitten trimvlakken die door de vlieger worden ingesteld voor een bepaalde snelheid of configuratie, bijvoorbeeld de start. De vlieger hoeft dan niet te duwen of te trekken tegen de stuurknuppel om het vliegtuig horizontaal te houden. De trims moeten bij een CATSHOT anders ingesteld staan dan bij de horizontale vlucht (onderzeeboten hebben ook trims).
- HATCHES:
Noodluiken boven de vliegers open geschoven ivm ditch of crash.
- HARNESS:
Heup- en schouderbanden moeten strak aangetrokken zijn maar ook in de lock.
- BRAKES OFF:
Nadat het vliegtuig gecentreerd op de katapult staat, de bridel is aangebracht, hold back (breekstuk) is bevestigd, slots voor de hoofdwielen en het vliegtuig staat er gespannen bij (neuswiel is zelfs los van het dek) moeten de remmen af voor het CATSHOT.
- CATGRIP:
Dat was een T-hendel in het plafond voor de gashendels. Die werd naar beneden getrokken om, wanneer de gashandels helemaal naar voren werden geschoven (vol vermogen), vast te houden met de rechterhand van de vlieger (wijs- en middelvinger) er omheen, zodat bij het CATSHOT (4G) de gashendels in voorste stand bleven staan en niet door de grote versnelling die je kreeg, dicht trok.
- HEAD REST:
De vliegdekofficier gaf de vlieger het teken van vol gas (groen vlaggetje). De vlieger opende vol vermogen met beide gashendels (greep het T-hendel), controleerde de instrumenten en als alles in orde was knikte hij met zijn hoofd en drukte hij het in de hoofdsteun. De 2e vlieger bevestigde dit met de militaire groet naar de vliegdekofficier en drukte ook zijn hoofd in de steun. Deed je dat niet, dan sloeg je hoofd met zo’n klap naar achteren dat je er even niet meer bij was in de take off.
 |
|
Het startgewicht van het vliegtuig werd uitgerekend door de vliegers en dat kon behoorlijk variëren. Vele factoren speelden een rol, wel of geen bewapening, buitenlucht temparatuur +30 of -10 graden celcius maakte een heel groot verschil. Dit startgewicht was van belang voor de instelling van de stoomkatapult. Hoe zwaarder de berekening uitviel, hoe groter de schop onder je kont was waarmee je werd afgeschoten.
Fuel kon men tijdens de vlucht niet dumpen. Men ging vol van boord en kreeg je problemen, bijvoorbeeld één motor, dan werd ook uit veiligheid en gewichtsverlies de bewapening gejettisoned voor de landing aan boord of indien mogelijk uitgeweken naar een vliegveld.
De Grumman Tracker was een geweldig, sterk en veilig vliegtuig. De motoren leverden een groot vermogen, zelfs zoveel dat op één motor bij een doorstart of “bolter” (remkabels gemist op het vliegdek), veilig naar hoogte kon worden geklommen.
Zware landingen door slingeren en stampen van de Doorman leverden geen problemen op voor het landingsgestel. De wendbaarheid was fantastisch (spoilers in de bovenkant van de vleugels) en het uitzicht, zeker opzij, was perfect. In andere woorden, een vliegmachine die je als een goed zittend zondagspak aantrok.
|
|
|
De start: was een sensatie, de acties en handelingen aan dek, het wachten en tellen van de seconden na die militaire groet aan de vliegdekofficier die het groene vlaggetje met een ruk naar beneden beweegt, waarna de machinist in de lanceercabine de knop indrukt om de ingestelde stoomdruk op de katapult los te laten dat de HOLD BACK breekt, de slof de BRIDEL naar voren sleurt waar het vliegtuig aan vastzit en jij na 70 meter of ± 3 seconden vliegt. Sommige vliegers slaakten dan ook een bronskreet.
|
|
|
De landing: het begon al bij de “joining”. Meestal vier vliegtuigen in echelon-formatie op 500 voet langs de Doorman aan stuurboord zijde.
Dekhaak naar beneden, break-formatie, landing cheks, snelheid tussen de 75 en 80 kts (140 km) per uur.
Een aantal oproepen over de radio en na “meat ball - props” (oranje bal in het midden van de landinsspiegel), was je over geleverd aan de LSO (landings signal officer) die bepaalde of je goed opgelijnd achter dek zat met het vliegtuig in de juiste stand in de lucht en rekening houdend met het stampen en slingeren van het schip gaf hij het CUT teken (gas dicht) of WAVE OFF.
Met een snelheid van 140 km per uur werd dan het vliegtuig tegen het dek gevlogen, dus niet zoals een verkeersvliegtuig zachtjes afronden want dan miste de dekhaak de kabels die over 50 meter verdeeld waren over het vliegdek (6 kabels).
Wanneer de dekhaak een kabel pakte deed je er 2 seconden over om stil te staan. Stond je stil, stond je goed. De marshaller gaf de tekens remmen aan, haak op, flaps op, vleugels vouwen, remmen los, vlot taxiën naar de voorkant van het schip, vrij van de landingsbaan want de nummer twee van de formatie was al bezig met de landing.
Motoren af, slikken, dan weer adem halen en de adrenaline zakte weer.
Dat is in het kort, heel kort, een landing aan boord van een vliegkampschip en dan heb ik het nog niet gehad over de cheks, correcties, het vliegen, radio procedures, dag of nacht, slecht weer of geen wind, sea state, limieten, emergencies, enz. enz.
Fantastisch wat een baan!
|
|
|
1e verhaal:
Dek-hockey (hoe verzin je het).
Op een zonovergoten zondag middag op de oceaan tijdens de oversteek naar Zuid-Amerika zijn die dag geen fly ops aan boord van Hr.Ms. Karel Doorman. De Dikke Boot “kojangt” (rustig) in de lange oceaan deining.
Via de AMUS wordt gepraaid dat, heden middag de MLD de zoutwaterhoek uitdaagt voor een dek hocky wedstrijd op het vliegdek. Toeschouwers gewenst, voor het aanmoedigen en na afloop voor een ieder poeroet (chocolademelk). Groot is het enthousiasme.
Wisselen van spelers is om de 15 minuten en de spelattributen bestaan uit een soort rotan wandelstok en een grommer (gevlochten touwschijf). Beide elftallen zijn zeer fanatiek waarbij niet alleen de grommer maar soms een enkel van de tegenspeler wordt geraakt.
Woorden als rukkepikker, sajoe en klotenklapper zijn dan ook niet van de lucht. Natuurlijk is er duidelijk afgesproken bij aanvang van de wedstrijd dat er fairplay gespeeld moet worden. Maar ja, een ongeluk zit in een klein hoekje, daarbij rolde de dikke boot net iets door over stuurboord en ..... je herkende ineens dat rood opgeblazen gezicht van die officier van de wacht die jou een tijd geleden in het vlaggeboek had gezet, omdat je te laat was bij het oplopen aan boord, voor het schip vertrok naar zee.
Je hebt toen een tijd een wit piep poppetje in je kast gehad, zo netjes geschilderd dat hij er op leek, het was nog compleet ook, want je had met goudverf uit het kabelgat er galons op geschilderd. In dat piep poppetje, daar stak je elke dag een speld, want dat doen ze op Haïti ook en noemen ze het voodoo.
Nu help je, met een uitgestreken gezicht, de ziekenpa met het dragen van de patient op een brancard via de catwalk naar de ziekenboeg. Je probeert zo te manouvreren dat de patient met zijn hoofd naar beneden de trap afgaat. Dit is pas genieten, welke burger maakt dit mee.
Varen en vliegen met Hr.Ms. Rookverbod, verre landen en dan midden op zee een eerlijke partij dek hocky en nog poeroet toe.
Ferry Gonggrijp.
|
|
|
2e verhaal:
“Attentie, opstekers en aardappelpitters melden op het NBCD pleintje! Uit!”
Gelukkig ben je te hoog in rang, dus die tijd heb je gehad dat je daar aan mee moet doen. Maar dan het volgende sein: “Er komt een vogel gevlogen”. Nu weet je dat er werk aan de winkel is. Je begeeft je via de whalengang naar de briefing room. Daar wordt je alles verteld voor de vlucht, het weer in de area, de vliegtuigen en schepen met frequenties en call signs, de take off en charlie time (tijd van landen).
Het sein “Daarbij die molen” klinkt en helicopter bemanningen begeven zich naar het vliegdek om na de start de plane-guard positie in te nemen.
Als laatste geeft de operatie officier het woord aan de flight leader. Deze haalt diep adem en zegt: “Tell off op kanaal 16-13 en 1, na catshot opformeren en squadron circuit, vic formatie en wanneer nummer drie in positie is wil ASAP (as soon as possible) weten wie er op de eerste plaats staat van de top 10 van radio Caroline!” Doodse stilte. Een tent vol vliegende bemanningsleden en niemand haalt adem. Sommigen denken, moet kunnen tijdens een onderzeeboot oefening, anderen lachen met ingehouden snot.
Degene die niet lacht is de officier vliegdienst. Een ieder wordt verzocht de briefing room te verlaten behalve die flight leader. Men beweert dat ze iemand hebben horen schreeuwen en dat het te horen was tot in het waaigat en Walhalla, het slaapverblijf van de onderofficieren voor in de punt.
Na de reis vliegen de squadrons af naar MVK Valkenburg voordat Hr.Ms. Karel Doorman zijn thuishaven Den Helder binnenloopt. De vliegtuigen formeren op na lancering voor een laatste fly past over MOTHER voor ze koers zetten naar home plate, strak in formatie en dan klinkt over de radio door de ether en scheepsomroep zodat de hele wereld hoort: “Hier spreekt de commandant, ik dank u allen voor de prima samenwerking, nog vele veilige vluchten en happy landings en namens de bemanning van Hr.Ms. Karel Doorman en mij, deze keer geen gedicht maar een plaatje. Nummer 1 van de top 10 “I can get no satisfaction” van de Rolling Stones”.
De mensen op het strand bij Scheveningen hebben nooit begrepen waarom een formatie vliegtuigen zo raar en ongecontroleerd door de lucht vlogen.
Ferry Gonggrijp
|
|
 |
(foto 0527) Een vrije start, dus zonder assistentie van de katapult, was ook een spannende ervaring.
Foto en tekst van Ferry Gonggrijp.
(foto 0528) Opname van de USS “Saratoga” in de Middellandse Zee tijdens een oefening waaraan ook Hr.ms. Karel Doorman deelnam. Wij kwamen overhead met zes Grumman Trackers in formatie (zie foto). De Amerikanen kwamen later ‘s-middags terug met veertig (40) vliegtuigen !
Foto en tekst van Ferry Gonggrijp.
(foto 1500) Fly-past door een deel van de vliegtuigen afkomstig van het Amerikaanse vliegkampschip “Saratoga”.
Foto ontvangen van Ton Ariëns.
Natuurlijk meer en uiteraard ook groter, maar was het ook beter ???
(foto 2599) Op de voorgrond USS “Saratoga” en daarachter Hr.Ms. Karel Doorman.
Foto ontvangen van Ferry Gonggrijp.
(foto 2600) Fraaie opname van USS “Saratoga” CV60 in kleur.
(foto 0529) De vlieger van de Grumman Tracker 155 Ferry Gonggrijp, wordt op 16 maart 1965 gefeliciteerd met de 7000ste landing aan boord van Hr.ms. Karel Doorman door de commandant van het schip KTZ R.J. Hordijk. Ferry Gonggrijp was op dat moment sergeant-vlieger.
(foto 0530) De chef-bakker maakte de gebruikelijke taart van ongeveer 1 meter voor de vlieger en verdere bemanning. De andere vlieger van de Grumman tracker 155 was de LTZ-vlieger P. Bergsma. (zie ook de bemanning van de Grumman Tracker 170 die op Hato door zijn neuswiel ging “vliegbedrijf algemeen”)
(foto 0531) Ziet er smakelijk uit, maar toch even proeven of moet hij zo door het midden ?
(foto 0532) Zie ook de tekst waarin de landing wordt beschreven door Ferry Gonggrijp.
|
