|
Op deze pagina gegevens en foto’s van bijzondere onderdelen aan boord van Hr.Ms. Karel Doorman.
Het scheepswapen.
Het scheepswapen of wapenschild van Hr.Ms. Karel Doorman is ontleend aan het familiewapen van de familie Doorman. Het scheepswapen was aangebracht aan voorzijde en in het midden van het eiland, juist onder de raampartij van de admiraalsbrug. De spreuk welke men aan het scheepswapen had gegeven was: “Ik val aan volgt mij”. Dit zou de beroemde uitspraak zijn geweest van de SBN Karel Doorman, als commandant van een gealieerd eskader, tijdens de slag in de Javazee. Dit berust echter op een misverstand, omdat hij immers het bevel voerde over een internationale eenheid en zou dus nooit het bevel in het Nederlands hebben gegeven. Hij heeft echter wel de volgende woorden uitgesproken : "All ships follow me". Op het latere nieuwe scheepswapen van het fregat Hr.Ms. Karel Doorman is dit terug gebracht tot: “Follow me”.
 |
(foto 1709a) Foto van de voorzijde van het eiland. Tussen de raampartijen van de admiraals- en navigatiebrug is het scheepswapen aangebracht. De verhouding tot het eiland geeft de afmetingen van het scheepswapen aan.
Foto ontvangen van Rob Becker.
(foto 1678a) Nogmaals een opname van de voorzijde van het eiland met daarop het scheepswapen boven de raampartij van de navigatiebrug.
Foto ontvangen van Peter de Haan.
(foto 2149) Opname van het scheepswapen aan boord van Hr.Ms. Karel Doorman, waarop duidelijk de eerder aangehaalde beroemde uitspraak van SBN Karel Doorman.
Foto ontvangen van Fred Storm.
(foto 1890) Een kleurenopname van het scheepswapen.
Foto ontvangen van Joep Fraats.
(foto 2606) Opname overgenomen uit het boekje “Welkom aan boord”.
(foto 2605) Foto van een fraai bewerkt familiewapen van de familie Doorman, waaraan het scheepswapen van Hr.Ms. Karel Doorman is ontleend.
Foto Beeldbank Nationaal Archief.
De Scheepsbel.
Een van de bijzondere onderdelen aan boord was de scheepsbel. Deze is na verkoop van Hr.Ms. Karel Doorman aan Argentinie eerst nog ondergebracht op het vliegveld Valkenburg en hierna naar het marinemuseum te Den Helder. De scheepsbel aan boord werd onder andere gebruikt voor het ‘glazen slaan’. Zie uitleg ‘glazen slaan’ hieronder:
“Oude scheepstijdaanduiding afgeleid van de tijd die het zand nodig heeft om bij een scheepszandloper - wacht- of (half)uurglas - van het ene in het andere glas te lopen. Die tijd was 1/48e dag (30 minuten). Het bijhouden daarvan ging vaak fout waarop besloten werd per draai van de zandloper een slag op de bel te geven. Bij elke nieuwe wacht begon men opnieuw te tellen. Een wacht bestond (en bestaat gwoonlijk nog) uit 4 uur, dus acht glazen. Tussen elke twee slagen wordt een rust gegeven met de lengte van een slag.
Wanneer het uurglas voor of achter was vanwege onregelmatig lopen van het zand bij ruw weer, of als een scheepsjongen het glas niet op tijd had gekeerd kon het op een zonnige dag gecorrigeerd worden. Daartoe zette men rond de middag een pen in het centrum van de kompasroos. Wanneer de schaduw van de pen precies op de noordelijke straak viel (12 uur), werd het glas opnieuw gekeerd. Als traditie wordt op de wachtschepen van de marine nog glazen geslagen.”
Uit: vaartips.nl
(foto 2255a) De scheepsbel van Hr.Ms. Karel Doorman. Deze hangt nu in het Marinemuseum te Den Helder.
(foto 1064) Tekening met een overzicht van de voorzijde van het eiland en de plaats waar de scheepbel hing aan boord van Hr.Ms. Karel Doorman. Op de foto’s is deze plaats echter meer naar voren dan aangegeven op de modelbouwtekeing.
(foto 2052a) Detail uit ontvangen foto waarop rechts naast de rode pijl de scheepsbel hangt. We zien op deze foto de bel met het ‘allemans eindje’
(foto 1456a) Op dit detail uit een foto van het olieladen is de scheepsbel goed zichtbaar. Rechts naast de bel zit de katapultofficier Peutz even in de rust, tijdens olieladen geen vliegrol.
De nationaliteitsvlag.
De nationaliteitsvlag werd aan boord op twee verschillende plaatsen gevoerd. De standaard plaats was, zoals op de meeste schepen, aan de vlaggenmast op het achterdek. Dit was een verticale vlaggenmast met twee steunpunten achter op het vliegdek. Hier kon uiteraard niet de vlag gevoerd worden tijdens vliegrol. De tweede plaats waar de vlag gevoerd kon worden was aan een schuine vlaggenmast aan de achterzijde van het eiland.
(foto 2608) Onze nationaliteitsvlag aan de vlaggenmast op het achterdek. De vlaggenmast is hier een geheel met de mast voor het heklicht. Foto genomen bij het vertrek uit San Juan op Puerto Rico.
(foto 2609) Hier zien we beneden de nationaliteitsvlag aan de schuine vlaggenmast achter op het eiland. Tevens zijn hier zichtbaar achtereenvolgens naar boven: de seinvlag voor vliegrol en de commandovlag aan de speciale vlaggenmast daarvoor in de mast.
(foto 2610) Hier zien we verschillende vlaggen gevoerd in de haven van Willemstad op Curacao. Op het achterdek van de Doorman de nationaliteitsvlag en in de mast vervolgens een tweede nationalietsvlag en de commandovlag. Op de onderzeebootjager de geus aan de geusstok op het voordek.
(foto 2611) Hier zien we dat onderzeebootjagers, ook in de haven van Willemstad op Curacao, die ook zowel de nationaleitsvlag op het achterdek voeren als in de mast.
De Geus.
Een ander bijzonder onderdeel was de Geus (vlag). In Nederland voert de Koninklijke Marine krachtens een Koninklijk Besluit van 20 april 1931 een zogeheten Dubbele- of Prinsengeus met twaalf segmenten in de kleuren van de nationale vlag. Zoals onder afgebeeld.
(foto 1106) De “Dubbele Geus” van de Koninklijke Marine.
De vlag die tijdens de Tachtigjarige Oorlog aan boegspriet van de Nederlandse oorlogsschepen hing werd de geus (ook wel prinsengeus) genoemd. De Prinsengeus zou voor het eerst gezien zijn bij de inname van Den Briel in 1572.
Rond 1590 bestond de geus uit de horizontale driekleur in de kleurcombinatie oranje-wit-blauw, die later de nationale vlag van Nederland zou gaan worden. In de loop der jaren werd het oranje-wit-blauw vervangen door het huidige rood-wit-blauw.
De geus van een marineschip van de Koninklijke Marine wordt gevoerd:
1. als het schip op zon- en feestdagen voor anker of aan de kade ligt
2. als er een buitenlands marineschip in de haven ligt
3. als een Nederlands marineschip in een buitenlandse haven ligt.
Uit: Wikipedia
(foto 1159a) De geus aan de vlaggestok of geusstok op het voorste deel van het vliegdek. Hier wordt door Hr.Ms. Karel Doorman de geus gevoerd terwijl men ligt afgemeerd in de haven van Santa Cruz op het eiland Tenerife.
De bakspier.
Bakspieren waren rondhouten, die aan weerzijden van het schip in dwarsscheepse richting werden uitgezwaaid om lijzeilen bij te zetten, of als het schip voor anker lag, daarop sloepen te bezorgen. De spier draaide met een lummel in een lummelpot, die aan de scheepshuid was bevestigd. Het uiteinde werd verticaal ondersteund door een toppenend (takel), gewoonlijk de hondefok, die aan de opbouw zijn steunpunt vond. Het horizontaal uitvieren en binnenhalen geschiedde bij de lijzeilen met een waterschoot en bij het bezorgen van sloepen met een voor- en achtergei (talie). Het handboek voor zeemanschap (marine) schreef: “Het getuigt van een goede scheepsdicipline, wanneer men de bakspieren gelijktijdig uitvoert, de staatsietrappen neerlaat en de benodigde sloepen strijkt op het moment dat het anker valt”.
Uit: vaartips.nl
(foto 1405a) De bakspier van Hr.Ms. Karel Doorman voor 1955 uitgezwaaid. We zien de touwladders voor de sloepbemanningen om van en aan boord te komen.
(foto 2224a) Hr.Ms. Karel Doorman voor anker tijdens de wereldreis. Aan zowel SB als BB is de bakspier uitgezwaaid.
(foto 2226a) Een foto van het bakboord achter bordes met de lege davids van de BB achter schouw. A. is het draai- en bevestigingspunt van de bakspier; B. de bakspier geborgd onder het bordes; C. het bevestigingspunt voor de verticale ondersteuning.
(foto 1124) De BB bakspier van het model van de Karel Doorman in de Traditiekamer MLD.
(foto 2607) Een tekening waarop duidelijk de borgplaats van de bakspier onder het BB achter bordes. A: de bakspier; B: het draaipunt of ‘lummel’; C: de lijn van de lier voor de verticale lift; D: het steunpunt voor de lier.
(foto 2732) Hier zicht op de BB bakspier waaraan een snelle sloep ligt afgemeerd.
Foto Gijs van Dijk.
(foto 2797) Hier een SB bordes met een snelle sloep in de davids. Onder het bordes is duidelijk zichtbaar de ingedraaide en geborgde SB bakspier.
Foto ontvangen van Wim van der Meer.
Suggesties voor bijzondere onderdelen zijn welkom, het liefst met foto’s daarvan.
Wie heeft bv. foto’s van het voor de laatste keer neerhalen van de vlag bij de uit dienst stelling
|
